Oorzaken en risicofactoren van artrose

Artrose komt vooral voor in de knieën, heupen, vingers, duim, nek, onderrug en grote teen. Soms is er een duidelijke oorzaak, zoals een ongeval of een aangeboren afwijking. Vaak is de oorzaak niet precies bekend en spelen verschillende factoren samen.

Artrose kan ontstaan door beschadiging van het kraakbeen, bijvoorbeeld na een ongeluk, door aangeboren of tijdens de groei ontstane afwijkingen, of door andere gewrichtsproblemen zoals reumatoïde artritis of een beschadigde meniscus. Factoren zoals losse gewrichtsbanden, een afwijkende stand van het gewricht, zwakke spieren, erfelijkheid, leeftijd, overgewicht en zware lichamelijke belasting kunnen het risico vergroten of de slijtage versnellen.

Symptomen van artrose

Bij artrose kan je last hebben van pijn, stijfheid en een aantal andere klachten.

• Pijn: Artrose kan verschillende soorten pijn veroorzaken: startpijn bij de eerste beweging na rust, pijn bij belasting die geleidelijk optreedt en soms ook pijn in rust, en pijn door ontsteking, waarbij het gewricht warm, gezwollen of rood kan zijn.
• Stijfheid en bewegingsbeperking: Gewrichten kunnen stijf aanvoelen na rust (startstijfheid), ’s ochtends kortdurend stijf zijn of beperkt bewegen door pijn en gewrichtsveranderingen, zoals minder buigen van de knie, draaien van de nek of afwikkelen van de voet.
• Krakende gewrichten: Bij beweging kan het gewricht kraken of knakken (crepiteren). Dit is vaak onschuldig en komt ook bij gezonde gewrichten voor.
• Zwelling en instabiliteit: Gewrichten kunnen licht gezwollen, warm of dikker aanvoelen door benige uitsteeksels (osteofyten), wat vaak een gevoel van instabiliteit geeft.
• Veranderingen in houding: Voortschrijdende artrose kan de stand van botten veranderen, wat houdingsafwijkingen veroorzaakt en de belasting van andere gewrichten en spieren beïnvloedt.
• Nek- en rugartrose: Benige uitsteeksels kunnen op zenuwwortels drukken, soms samen met een hernia, wat tintelingen of krachtverlies in armen, handen, benen of voeten kan geven. Bij deze klachten is het raadzaam een huisarts te raadplegen.

Wanneer iemand inschakelen?

Heeft u pijn, stijfheid of moeite met bewegen in één of meerdere gewrichten? Schakel tijdig de juiste hulp in.

Neem contact op met uw huisarts als:

• U regelmatig pijn of stijfheid ervaart die uw dagelijkse activiteiten beperkt.
• Uw gewricht gezwollen, warm of rood is.
• U onzeker bent over de oorzaak van uw klachten.
• U advies wilt over medicijnen, injecties of leefstijlmaatregelen.
• U een doorverwijzing naar een specialist of fysiotherapeut nodig heeft.

Overweeg een fysiotherapeut als:

• U moeite heeft met bewegen of dagelijkse activiteiten, zoals lopen, traplopen of tillen.
• U pijn ervaart tijdens of na het bewegen van het gewricht.
• U spieren rondom het gewricht wilt versterken om pijn te verminderen en functie te verbeteren.
• U advies wilt over oefeningen om uw gewrichten soepel en sterk te houden.

Tip: Vroege actie helpt klachten te verminderen en kan voorkomen dat bewegen steeds moeilijker wordt. Wacht niet tot de pijn ondraaglijk is.

Praktische adviezen bij artrose

Artrose gaat niet meer over. Hoe het verder gaat met de klachten, verschilt per persoon. Probeer de volgende adviezen als je last hebt van artrose:

• Blijf bewegen: Beweeg elke dag om je gewrichten soepel te houden, ook als je soms wat pijn voelt. Wandelen, fietsen en zwemmen zijn vaak geschikt. Heb je moeite met bewegen? Een fysiotherapeut of oefentherapeut kan je hierbij begeleiden.
• Leer omgaan met pijn: Ontwikkel manieren om beter met pijn om te gaan en dagelijkse activiteiten makkelijker uit te voeren.
• Houd een dagboek bij: Noteer hoeveel pijn je hebt en hoeveel je beweegt. Dit helpt je arts of therapeut om je klachten beter te begrijpen en advies te geven.
• Praat over hoe je je voelt: Langdurige pijn kan je stemming beïnvloeden. Bespreek klachten op het werk met je werkgever en de bedrijfsarts; soms zijn aanpassingen of ander werk nodig om goed te blijven functioneren.
• Let op je gewicht: Overgewicht belast de gewrichten extra, vooral knieën en enkels. Afvallen kan pijn verminderen en gewrichten ontlasten. Leefstijlprogramma’s kunnen ondersteuning bieden via een leefstijlcoach, diëtist, fysiotherapeut of oefentherapeut.